ทำไมความจน ถึงทำให้คนกล้าเสี่ยงมากขึ้น ตามงานวิจัย

ทำไมความจน ถึงทำให้คนกล้าเสี่ยงมากขึ้น เพราะเมื่อรายได้ไม่พอใช้ คนจะมอง “ความเสี่ยง” เป็นโอกาสเดียว ที่จะเปลี่ยนชีวิตได้ทันที ไม่ว่าจะเป็นการซื้อหวย ลงทุนเล็ก ๆ หรือแม้แต่เล่นพนัน ความหวังเล็ก ๆ เหล่านี้ จึงกลายเป็นแรงผลักให้กล้าเดิมพัน แม้รู้ว่าโอกาสชนะต่ำก็ตาม

ความเสี่ยงในเงาของความจน แรงผลักจากความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจ
จิตวิทยาแห่งความหวัง และความกล้า
ผลกระทบของความเสี่ยงต่อชีวิตคนจน
ทางออกจากความจน และการพนัน

สถานการณ์การพนันในสังคมไทย

ยุคก่อน 2560 : การพนันถูกมองเป็นกิจกรรมเชิงวัฒนธรรม เช่น หวยใต้ดิน การตีเลขจากสิ่งรอบตัว คนรายได้น้อยใช้เป็นความหวังเล็ก ๆ ในชีวิต
ปี 2566 : ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน (CGS) เผยผลสำรวจ คนไทยกว่า 70% เคยเล่นพนัน และกลุ่มรายได้น้อยมีสัดส่วนสูงสุดในการซื้อหวย และพนันออนไลน์
ปี 2567–2568 : สื่อรายงานว่าพนันออนไลน์ขยายไปทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ แพร่กระจายมากขึ้น ในกลุ่มคนรุ่นใหม่ และคนรายได้น้อย จำนวนประชากรที่เล่นพนันเพิ่มขึ้นกว่าเดิมหลายล้านคน เพราะเข้าถึงง่าย และถูกมองว่าเป็นทางลัดสู่รายได้ (26 พฤศจิกายน 2024) [1]

ความเสี่ยงในเงาของความจน

ความจนมักผลักให้คนตัดสินใจเสี่ยงมากขึ้น ทั้งการซื้อหวย เล่นพนัน หรือแม้แต่การลงทุนเล็ก ๆ เพราะรายได้ต่ำ และความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจทำให้ “ความเสี่ยง” ถูกมองเป็นความหวัง ที่จะเปลี่ยนชีวิตได้ทันที

งานวิจัยปี 2566 ของศูนย์ศึกษาปัญหาการพนันพบว่า คนไทยกว่า 63% เล่นการพนัน และกลุ่มรายได้น้อย มีสัดส่วนสูงสุดในการซื้อหวย และพนันออนไลน์ ซึ่งสะท้อนความสัมพันธ์ชัดเจน ระหว่างรายได้ต่ำกับพฤติกรรมเสี่ยง

แรงผลักจากความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจ

รายได้ที่ไม่เพียงพอต่อการดำรงชีวิต และหนี้สินที่สะสม ทำให้คนจำนวนมากมอง “ความเสี่ยง” เป็นทางรอดที่รวดเร็วที่สุด เมื่อเงินเดือนหรือรายได้ประจำ ไม่สามารถตอบโจทย์ค่าใช้จ่ายจำเป็น ความหวังในการเปลี่ยนชีวิตทันที จึงกลายเป็นแรงจูงใจหลัก

ทำไมคนรายได้น้อย ถึงชอบเสี่ยงโชค ไม่ว่าจะเป็นการซื้อหวย เล่นพนัน หรือการลงทุนที่มีความเสี่ยงสูง แม้รู้ว่าโอกาสสำเร็จต่ำ แต่ความรู้สึกว่า “ไม่มีอะไรจะเสีย” ทำให้การตัดสินใจเสี่ยงเกิดขึ้นบ่อยครั้ง ในกลุ่มรายได้น้อย

งานสำรวจปี 2566 ของ CGS พบว่าคนไทยกว่า 63% เคยเล่นการพนัน และกลุ่มรายได้น้อยมีสัดส่วนสูงสุดในการซื้อหวย และพนันออนไลน์ สะท้อนให้เห็นว่าความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจ ผลักให้คนกล้าเสี่ยงมากขึ้น โดยมองการพนันเป็นความหวังเล็ก ๆ ที่อาจเปลี่ยนชีวิตได้ทันที แม้ผลลัพธ์จริงมักนำไปสู่การสูญเสียรายได้ และความผิดหวังซ้ำ ๆ ก็ตาม

จิตวิทยาแห่งความหวังและความกล้า

ทฤษฎี Prospect Theory อธิบายว่า มนุษย์ตัดสินใจ ไม่เป็นไปตามเหตุผลแบบเศรษฐศาสตร์ดั้งเดิม โดยเฉพาะเมื่อมี ความเสี่ยง คน ให้ความสำคัญกับ “กำไร–ขาดทุน” ที่อาจเกิดขึ้น มากกว่าค่าผลลัพธ์สุดท้ายจริง ๆ เป็นทฤษฎีแบบ พรรณนา (descriptive) คืออธิบายพฤติกรรม “จริง” ของการตัดสินใจ ไม่ใช่วิธีที่ดีที่สุดตามทฤษฎี (18 พฤศจิกายน 2024) [2]

คนมักประเมินโอกาสชนะสูงเกินจริง โดยเฉพาะในกลุ่มรายได้น้อย ที่เผชิญความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจ พวกเขามองการพนัน หรือการเสี่ยงเป็นความหวัง ที่จะเปลี่ยนชีวิตทันที แม้โอกาสสำเร็จจริงต่ำมาก แต่ความเชื่อว่า “ครั้งนี้อาจใช่” ทำให้การตัดสินใจเสี่ยงเกิดขึ้นซ้ำ ๆ

อีกด้านหนึ่ง ความกล้าเสี่ยงยังเกิดจากความรู้สึกว่า “ไม่มีอะไรจะเสีย” เมื่อรายได้ไม่พอใช้ และหนี้สินรุมเร้า การเสี่ยงจึงถูกมองว่าเป็นทางเลือกเดียวที่เหลืออยู่ งานสำรวจของ CGS พบว่ากลุ่มรายได้น้อยมีสัดส่วนสูงสุดในการเล่นพนัน โดยเฉพาะหวย และพนันออนไลน์ ซึ่งสะท้อนชัดเจนว่าความหวัง และความกล้าเสี่ยง เชื่อมโยงกับสภาพเศรษฐกิจที่เปราะบางของคนจน

ผลกระทบของความเสี่ยงต่อชีวิตคนจน

สูญเสียรายได้จำเป็น: เงินที่ควรใช้จ่ายในครัวเรือน ถูกนำไปเล่นพนัน ทำให้ขาดสภาพคล่องทางการเงิน
เสี่ยงติดพฤติกรรมพนันเรื้อรัง: การเล่นซ้ำ ๆ ทุกงวดหรือทุกวันสร้างวงจรเสพติด ที่ยากจะหลุดพ้น
หนี้สินเพิ่มขึ้น: เมื่อเสียพนันต่อเนื่อง คนจนมักกู้ยืมหรือเป็นหนี้นอกระบบ เพื่อหวังแก้มือ
ความเครียดและสุขภาพจิตถดถอย: ความกดดันจากการสูญเสียเงิน และหนี้สินทำให้เกิดความเครียด วิตกกังวล และความรู้สึกผิด และอาจนำไปสู่การฆ่าตัวตาย
กระทบความสัมพันธ์ในครอบครัว: การใช้เงินไปกับการพนัน สร้างความขัดแย้ง และลดความไว้วางใจในครอบครัว

ที่มา: ปัญหาบ่อนพนันออนไลน์ : ภัยร้ายที่คุกคามสังคมไทย (11 ธันวาคม 2024) [3]

ทางออกจากความจน และการพนัน

สร้างรายได้เสริม – ทำงานพิเศษหรืออาชีพเสริม เพื่อเพิ่มรายได้ ลดแรงกดดันทางการเงิน
การออมรายวัน – ออมเงินเล็กน้อยทุกวัน เพื่อสร้างนิสัย และความมั่นคงในระยะยาว
ความรู้ทางการเงิน – จัดอบรมหรือเผยแพร่ความรู้เรื่องการบริหารเงิน และการลงทุนที่เหมาะสม
เข้าถึงโอกาสที่เท่าเทียม – สนับสนุนให้คนรายได้น้อยเข้าถึงแหล่งทุน หรือโครงการช่วยเหลือจากรัฐและชุมชน
เสี่ยงอย่างมีข้อมูล – หากต้องลงทุนหรือเสี่ยง ควรใช้ข้อมูลที่ถูกต้อง และประเมินความเสี่ยงอย่างรอบคอบ

โดยสรุป ทำไมความจน ถึงทำให้คนกล้าเสี่ยงมากขึ้น

จากการวิเคราะห์ ทำไมความจน ถึงทำให้คนกล้าเสี่ยงมากขึ้น เพราะรายได้ไม่พอใช้และหนี้สินสะสมทำให้ “ความเสี่ยง” ถูกมองเป็นทางรอดเดียว คนจนมักประเมินโอกาสชนะสูงเกินจริงตามทฤษฎี Prospect Theory จึงเลือกเสี่ยงแม้รู้ว่าความน่าจะเป็นต่ำ และพบว่ากลุ่มรายได้น้อยมีสัดส่วนสูงสุด ในการเล่นพนันและซื้อหวย