ฉลามเสือดาว ใกล้สูญพันธุ์ นักล่าลายสวยแห่งท้องทะเล

ฉลามเสือดาว ใกล้สูญพันธุ์

ฉลามเสือดาว ใกล้สูญพันธุ์ เป็นสัตว์ทะเล ที่หลายคนอาจเคยเห็นผ่านตา แต่ไม่รู้เลยว่า ตอนนี้มันกำลัง เสี่ยงหายไป จากธรรมชาติแบบเงียบๆ ด้วยลวดลายสวยสะดุดตา และนิสัยที่ไม่ดุร้าย ทำให้มันเป็นฉลามที่น่าสนใจมาก แต่ในขณะเดียวกัน ก็เผชิญปัญหาหนักจากทั้งการประมง และสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนไป

  • ฉลามเสือดาวเป็นฉลามลายสวยไม่อันตราย
  • จำนวนลดลงจนใกล้สูญพันธุ์
  • สาเหตุหลักมาจากประมงและทำลายทะเล

รู้จักปลา ฉลามเสือดาว ลายสวยที่ไม่ได้ดุอย่างที่คิด

ฉลามเสือดาว เป็นปลาเพียงชนิดเดียว ในวงศ์ Stegostomatidae เป็น ฉลาม ที่ไม่มีอันตรายต่อมนุษย์ มีส่วนหัวมนกลมสั้น และมีครีบหางที่ยาวมาก ลำตัวมีสันเป็นเหลี่ยม ผิวหนังหยาบ ตอนเด็ก จะมีลายคาดขาวดำคล้าย ม้าลาย และตอนโต ลายจะเปลี่ยนเป็น จุดสีดำ บนพื้นสีเหลืองคล้าย เสือดาว จึงเป็นที่มาของชื่อมัน เมื่อโตเต็มที่สามารถยาวได้ถึง ประมาณ 3 เมตร

เป็นปลาที่ไม่มีอันตรายต่อมนุษย์ ไม่มีฟันแหลมคม ชอบนอนนิ่งๆ บนพื้นทรายหรือแนวปะการัง
นอนหลับตอนกลางวัน และออกหากินตอนกลางคืน อาหารหลักคือ สัตว์มีกระดอง และสัตว์น้ำขนาดเล็ก พบในน่านน้ำเขตร้อน แถบมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตก และมหาสมุทรอินเดีย ในระดับความลึก 5–30 เมตร

ออกลูกเป็นไข่ โดยจะวางไข่ในเขตน้ำตื้น ลูกปลาวัยอ่อนมักอาศัยอยู่ในเขตน้ำกร่อย หรือป่าชายเลน ก่อนจะอพยพลงสู่ทะเลลึกเมื่อโตขึ้น และถูกจัดให้อยู่ในสถานะ ใกล้สูญพันธุ์ ตามบัญชีแดงของ IUCN ไม่นิยมนำมากิน แต่นิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม ในพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ

ที่มา: ปลาฉลามเสือดาว (Stegostoma fasciatum) (18 พฤศจิกายน 2024) [1]

ฉลามเสือดาว จุดเด่นที่ทำให้เป็น ดาวเด่นของโลกใต้ทะเล

ฉลามเสือดาวจุดเด่นมันอยู่ที่ ลายบนตัว นี่แหละ ตัวมันจะมีจุดสีดำๆ กระจายเต็มลำตัว คล้ายลายของเสือดาว เลยเป็นที่มาของชื่อแบบตรงตัวเลย ไม่ได้เกี่ยวกับความดุอะไรนะ แค่หน้าตาดูเท่เฉยๆ

ลำตัวจะเรียวยาว สีออกน้ำตาลเทาๆ ทำให้มันกลมกลืนกับพื้นทะเล โดยเฉพาะพวกทราย หรือแนวปะการัง ลายพวกนี้ไม่ได้มีไว้สวยอย่างเดียว แต่ช่วยพรางตัวจากทั้งเหยื่อ และศัตรู ทำให้มันล่าอาหารได้ง่ายขึ้น และปลอดภัยมากขึ้นด้วย

มันเป็นฉลามขนาดไม่ใหญ่มาก ดูเพรียวๆ ว่ายน้ำชิลๆ ไม่ได้ดูน่ากลัวแบบฉลามในหนังเลย ใครที่เคยเห็นตัวจริง จะรู้เลยว่ามันออกไปทาง น่ารักแปลกๆ มากกว่าน่ากลัวด้วยซ้ำ

ถิ่นอาศัยของฉลามเสือดาว ที่พบได้บนโลก

ฉลามเสือดาวจะชอบอยู่ใน ทะเลเขตร้อน เป็นหลัก โดยเฉพาะแถบอินโด-แปซิฟิก พวกนี้จะเจอได้ตั้งแต่ชายฝั่งตื้นๆ ไปจนถึงแนวปะการังสวยๆ เลย

แถวที่มีโอกาสเจอ เช่น ทะเลฝั่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ รวมถึงทะเลบ้านเรา อย่างอ่าวไทยและฝั่งอันดามัน ก็มีเหมือนกันนะ แต่จะไม่ได้เห็นง่ายๆ ต้องเป็นจุดดำน้ำ หรือพื้นที่ธรรมชาติหน่อย

มันจะชอบพื้นที่ที่มีพื้นทราย ปะการัง หรือซอกหิน เพราะมีอาหารเยอะ และใช้เป็นที่หลบภัยได้ด้วย ส่วนใหญ่จะอยู่ใกล้ก้นทะเล มากกว่าขึ้นมาผิวน้ำ เลยทำให้คนทั่วไปไม่ค่อยได้เห็นบ่อยๆ นั่นเอง

ฉลามเสือดาว ภาพลักษณ์ดุกับพฤติกรรม ที่ต่างกันสุดขั้ว

ฉลามเสือดาวเป็นสาย สงบ ชิลๆ มากกว่าสายดุ มันไม่ได้ว่ายไล่ล่าคน หรือก้าวร้าว แบบที่หลายคนกลัวกัน ส่วนใหญ่จะใช้ชีวิตอยู่ใกล้พื้นทะเล ว่ายช้าๆ หาที่กินไปเรื่อย ช่วงกลางวันมักจะนอนนิ่งๆ หรือหลบอยู่ตามพื้นทราย ซอกหิน หรือแนวปะการัง พอกลางคืนค่อยออกหากิน เป็นแนวฉลามกลางคืน มากกว่า

นิสัยอีกอย่างคือ ค่อนข้างขี้ตกใจ ถ้ามีคนเข้าใกล้ มันจะว่ายหนี มากกว่าจะเข้ามาโจมตี เพราะงั้นบอกได้เลยว่า แทบไม่อันตรายต่อมนุษย์ ถ้าเราไม่ไปรบกวนมันก่อน

ข้อมูลสถานภาพ ในการอนุรักษ์ฉลามเสือดาว

สถานภาพของฉลามเสือดาว (Stegostoma fasciatum) มีรายละเอียด ดังนี้

  • ใน IUCN Red List จัดให้ ฉลามเสือดาว เป็นสัตว์ที่ ใกล้สูญพันธุ์ ในปี พ.ศ. 2559 โดยพบว่า มีประชากรลดลงมากกว่า 50% ในช่วง 50 ปีที่ผ่านมา
  • ในปี พ.ศ. 2560 สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม จัดให้อยู่ในสถานะ สัตว์ป่าที่ใกล้ สูญพันธุ์ เช่นกัน
  • ปัจจุบัน ได้รับการประกาศให้เป็น สัตว์ป่าคุ้มครอง ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า ปี พ.ศ. 2562 มีผลตั้งแต่วันที่ 30 สิงหาคม พ.ศ. 2567

ที่มา: ปลาฉลามเสือดาว (27 กรกฎาคม 2022) [2]

ภัยคุกคามที่ทำให้ ฉลามเสือดาวลดจำนวนลง

สถานการณ์ของ ฉลามเสือดาว ใกล้สูญพันธุ์ ในประเทศไทย มีดังนี้

1. สถานะความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์
ฉลามเสือดาวถูกแบ่งเป็น 2 กลุ่มประชากรหลัก คือกลุ่มตะวันตก และตะวันออก

  • กลุ่มตะวันตก รวมถึงประเทศไทย: ตกอยู่ในสภาวะวิกฤต ถูกคุกคามอย่างหนัก และจัดอยู่ในสถานะ ใกล้สูญพันธุ์ตามบัญชีของ IUCN
  • กลุ่มตะวันออก (ออสเตรเลีย): สถานะค่อนข้างดีกว่า โดยอยู่ในระดับ ใกล้ถูกคุกคาม (Near Threatened)

2. ภัยคุกคามที่สำคัญ

การประมง เป็นสาเหตุหลัก แม้จะไม่ใช่เป้าหมายโดยตรงแต่ก็มัก ถูกจับโดยไม่ตั้งใจ อยู่เสมอ ฉลามที่ถูกจับได้ จะถูกนำไปใช้ประโยชน์ทุกส่วน และบางส่วนถูกนำมาขังในกระชัง เพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยวในร้านอาหารทะเล

3. สถานการณ์ในประเทศไทย

ไทยเคยเป็นหนึ่งในไม่กี่แห่งของโลก ที่สามารถพบเห็นฉลามเสือดาวได้ง่าย จากการดำน้ำ ซึ่งถือเป็นจุดเด่นด้านการท่องเที่ยว ปัจจุบัน ข้อมูลจากการดำน้ำทั้งฝั่งอ่าวไทย และอันดามันพบว่า จำนวนฉลามเสือดาวลดลงอย่างมาก แม้แต่ในจุดที่เคยพบประจำอย่าง อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสิมิลัน ก็หาพบได้ยากมากในปัจจุบัน

ที่มา: ฉลามเสือดาวที่กำลังจะหายไป (21 สิงหาคม 2018) [3]

การปล่อย ฉลามเสือดาว ตาม โครงการอนุรักษ์

ฉลามเสือดาว ใกล้สูญพันธุ์

ช่วงหลังๆ เราจะเริ่มเห็นการ ปล่อยฉลามเสือดาว คืนสู่ธรรมชาติ มากขึ้น ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการอนุรักษ์สัตว์ทะเลหายาก เป้าหมายหลัก ก็คือเพิ่มจำนวนประชากรในธรรมชาติ และฟื้นฟูระบบนิเวศ ที่เริ่มเสียสมดุลไป

หลายโครงการ ทำงานร่วมกันทั้งหน่วยงานรัฐ นักวิจัย และองค์กรอย่าง กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง โดยจะเพาะเลี้ยงลูกฉลาม ในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยก่อน จากนั้นพอแข็งแรงแล้ว ถึงค่อยปล่อยลงทะเลในจุดที่เหมาะสม เช่น แนวปะการังหรือเขตคุ้มครอง ตัวอย่างโครงการ ที่เริ่มเป็นที่รู้จัก เช่น Spot the Leopard Shark Thailand

ที่เน้นทั้งการเพาะพันธุ์ การติดตามผลหลังปล่อย และการสร้างความเข้าใจกับคนทั่วไป ให้ช่วยกันดูแลทะเลมากขึ้น การปล่อยฉลามเสือดาว ไม่ได้แค่ช่วยสัตว์ชนิดเดียว แต่ยังช่วยฟื้นสมดุลของห่วงโซ่อาหาร เพราะฉลามเป็นผู้ล่า ที่ช่วยควบคุมจำนวนสัตว์น้ำอื่นๆ ถ้าฉลามกลับมา ระบบนิเวศโดยรวมก็ดีขึ้นตามไปด้วย

สรุป ฉลามเสือดาว ใกล้สูญพันธุ์ ปลาฉลามลายสวยที่ไม่ดุ

ฉลามเสือดาว ใกล้สูญพันธุ์ เป็นฉลามที่ไม่ได้ดุร้าย มีบทบาทสำคัญต่อระบบนิเวศทะเล แต่ตอนนี้กำลังเจอปัญหาหนัก ทั้งจากการประมงเกินขนาด การติดอวนโดยไม่ตั้งใจ และการทำลายแนวปะการัง ที่เป็นบ้านของมัน ทำให้จำนวนลดลงเรื่อยๆ จนเข้าใกล้คำว่าใกล้สูญพันธุ์ แบบน่าเป็นห่วง ถ้ายังไม่มีการดูแล หรืออนุรักษ์ อนาคตเราอาจไม่ได้เห็นฉลามชนิดนี้ ในธรรมชาติอีกแล้ว

ฉลามเสือดาวต่างจากฉลามชนิดอื่นยังไง?

ฉลามเสือดาว จะต่างจากฉลามชนิดอื่น ตรงที่มัน ไม่ดุและไม่ได้น่ากลัวแบบที่คิด จุดเด่นคือ มีลายจุดคล้ายเสือดาว ตัวไม่ใหญ่มาก ว่ายน้ำช้าๆ และชอบอยู่ใกล้พื้นทะเล ต่างจากฉลามหลายชนิดที่ตัวใหญ่กว่า ว่ายเร็ว และเป็นนักล่าดุๆ อีกอย่างคือมันกินแค่สัตว์น้ำเล็กๆ เลยแทบไม่เป็นอันตรายต่อคน เป็นฉลามสายชิล หน้าตาดูเท่ แต่จริงๆ นิสัยสุภาพกว่าที่หลายคนเข้าใจเยอะ

ทำไมฉลามเสือดาว ถึงไม่ดุ?

ฉลามเสือดาวไม่ดุ เพราะธรรมชาติของมัน ไม่ได้ถูกออกแบบมาให้ล่าเหยื่อใหญ่ๆ มันกินแค่ปลาเล็ก กุ้ง ปูตามพื้นทะเล เลยไม่จำเป็นต้องก้าวร้าว หรือโจมตีอะไร ที่ใหญ่กว่าอย่างมนุษย์ อีกอย่างนิสัยมันค่อนข้างระวังตัว และขี้ตกใจมากกว่า ถ้าเจอคนส่วนใหญ่ จะว่ายหนีมากกว่าสู้ มันเป็นฉลามสายสงบ เน้นเอาตัวรอด และหากินแบบชิลๆ ไม่ได้เป็นนักล่าดุ

Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
ข้อมูลผู้เขียน

แหล่งอ้างอิง