ทำไมความจน ถึงทำให้คนกล้าเสี่ยงมากขึ้น จริง

ทำไมความจน ถึงทำให้คนกล้าเสี่ยงมากขึ้น เพราะเมื่อรายได้ไม่พอใช้ คนจะมอง “ความเสี่ยง” เป็นโอกาสเดียวที่จะเปลี่ยนชีวิตได้ทันที ไม่ว่าจะเป็นการซื้อหวย ลงทุนเล็ก ๆ หรือแม้แต่เล่นพนัน ความหวังเล็ก ๆ เหล่านี้จึงกลายเป็นแรงผลักให้กล้าเดิมพัน แม้รู้ว่าโอกาสชนะต่ำก็ตาม

ความเสี่ยงในเงาของความจน แรงผลักจากความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจ
จิตวิทยาแห่งความหวังและความกล้า
ผลกระทบของความเสี่ยงต่อชีวิตคนจน
ทางออกจากความจน และการพนัน

สถานการณ์การพนันในสังคมไทย

ยุคก่อน 2560 : การพนันถูกมองเป็นกิจกรรมเชิงวัฒนธรรม เช่น หวยใต้ดิน การตีเลขจากสิ่งรอบตัว คนรายได้น้อยใช้เป็นความหวังเล็ก ๆ ในชีวิต
ปี 2566 : ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน (CGS) เผยผลสำรวจ คนไทยกว่า 70% เคยเล่นพนัน และกลุ่มรายได้น้อยมีสัดส่วนสูงสุดในการซื้อหวยและพนันออนไลน์
ปี 2567–2568 : สื่อรายงานว่าพนันออนไลน์ขยายไปทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ แพร่กระจายมากขึ้นในกลุ่มคนรุ่นใหม่ และคนรายได้น้อย จำนวนประชากรที่เล่นพนันเพิ่มขึ้นกว่าเดิมหลายล้านคน เพราะเข้าถึงง่ายและถูกมองว่าเป็นทางลัดสู่รายได้ (3 ธันวาคม 2024) [1]

ความเสี่ยงในเงาของความจน

ความจนมักผลักให้คนตัดสินใจเสี่ยงมากขึ้น ทั้งการซื้อหวย เล่นพนัน หรือแม้แต่การลงทุนเล็ก ๆ เพราะรายได้ต่ำและความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจทำให้ “ความเสี่ยง” ถูกมองเป็นความหวังที่จะเปลี่ยนชีวิตได้ทันที

งานวิจัยปี 2566 ของศูนย์ศึกษาปัญหาการพนันพบว่า คนไทยกว่า 63% เล่นการพนัน และกลุ่มรายได้น้อย มีสัดส่วนสูงสุดในการซื้อหวย และพนันออนไลน์ ซึ่งสะท้อนความสัมพันธ์ชัดเจน ระหว่างรายได้ต่ำกับพฤติกรรมเสี่ยง

แรงผลักจากความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจ

รายได้ที่ไม่เพียงพอต่อการดำรงชีวิตและหนี้สินที่สะสม ทำให้คนจำนวนมากมอง “ความเสี่ยง” เป็นทางรอดที่รวดเร็วที่สุด เมื่อเงินเดือนหรือรายได้ประจำไม่สามารถตอบโจทย์ค่าใช้จ่ายจำเป็น ความหวังในการเปลี่ยนชีวิตทันทีจึงกลายเป็นแรงจูงใจหลัก

ทำไมคนรายได้น้อย ถึงชอบเสี่ยงโชค ไม่ว่าจะเป็นการซื้อหวย เล่นพนัน หรือการลงทุนที่มีความเสี่ยงสูง แม้รู้ว่าโอกาสสำเร็จต่ำ แต่ความรู้สึกว่า “ไม่มีอะไรจะเสีย” ทำให้การตัดสินใจเสี่ยงเกิดขึ้นบ่อยครั้ง ในกลุ่มรายได้น้อย

งานสำรวจปี 2566 ของ CGS พบว่าคนไทยกว่า 63% เคยเล่นการพนัน และกลุ่มรายได้น้อยมีสัดส่วนสูงสุดในการซื้อหวยและพนันออนไลน์ สะท้อนให้เห็นว่าความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจผลักให้คนกล้าเสี่ยงมากขึ้น โดยมองการพนันเป็นความหวังเล็ก ๆ ที่อาจเปลี่ยนชีวิตได้ทันที แม้ผลลัพธ์จริงมักนำไปสู่การสูญเสียรายได้และความผิดหวังซ้ำ ๆ ก็ตาม

จิตวิทยาแห่งความหวังและความกล้า

ทฤษฎี Prospect Theory อธิบายว่า มนุษย์ตัดสินใจ ไม่เป็นไปตามเหตุผลแบบเศรษฐศาสตร์ดั้งเดิม โดยเฉพาะเมื่อมี ความเสี่ยง คน ให้ความสำคัญกับ “กำไร–ขาดทุน” ที่อาจเกิดขึ้น มากกว่าค่าผลลัพธ์สุดท้ายจริง ๆ เป็นทฤษฎีแบบ พรรณนา (descriptive) คืออธิบายพฤติกรรม “จริง” ของการตัดสินใจ ไม่ใช่วิธีที่ดีที่สุดตามทฤษฎี (18 พฤศจิกายน 2024) [2]

คนมักประเมินโอกาสชนะสูงเกินจริง โดยเฉพาะในกลุ่มรายได้น้อยที่เผชิญความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจ พวกเขามองการพนันหรือการเสี่ยงเป็นความหวังที่จะเปลี่ยนชีวิตทันที แม้โอกาสสำเร็จจริงต่ำมาก แต่ความเชื่อว่า “ครั้งนี้อาจใช่” ทำให้การตัดสินใจเสี่ยงเกิดขึ้นซ้ำ ๆ

อีกด้านหนึ่ง ความกล้าเสี่ยงยังเกิดจากความรู้สึกว่า “ไม่มีอะไรจะเสีย” เมื่อรายได้ไม่พอใช้และหนี้สินรุมเร้า การเสี่ยงจึงถูกมองว่าเป็นทางเลือกเดียวที่เหลืออยู่ งานสำรวจของ CGS พบว่ากลุ่มรายได้น้อยมีสัดส่วนสูงสุดในการเล่นพนัน โดยเฉพาะหวยและพนันออนไลน์ ซึ่งสะท้อนชัดเจนว่าความหวัง และความกล้าเสี่ยงเชื่อมโยงกับสภาพเศรษฐกิจที่เปราะบางของคนจน

ผลกระทบของความเสี่ยงต่อชีวิตคนจน

สูญเสียรายได้จำเป็น: เงินที่ควรใช้จ่ายในครัวเรือนถูกนำไปเล่นพนัน ทำให้ขาดสภาพคล่องทางการเงิน
เสี่ยงติดพฤติกรรมพนันเรื้อรัง: การเล่นซ้ำ ๆ ทุกงวดหรือทุกวันสร้างวงจรเสพติดที่ยากจะหลุดพ้น
หนี้สินเพิ่มขึ้น: เมื่อเสียพนันต่อเนื่อง คนจนมักกู้ยืมหรือเป็นหนี้นอกระบบเพื่อหวังแก้มือ
ความเครียดและสุขภาพจิตถดถอย: ความกดดันจากการสูญเสียเงิน และหนี้สินทำให้เกิดความเครียด วิตกกังวล และความรู้สึกผิด และอาจนำไปสู่การฆ่าตัวตาย
กระทบความสัมพันธ์ในครอบครัว: การใช้เงินไปกับการพนันสร้างความขัดแย้ง และลดความไว้วางใจในครอบครัว

ที่มา: ปัญหาบ่อนพนันออนไลน์ : ภัยร้ายที่คุกคามสังคมไทย (11 ธันวาคม 2024) [3]

ทางออกจากความจน และการพนัน

สร้างรายได้เสริม – ทำงานพิเศษหรืออาชีพเสริมเพื่อเพิ่มรายได้ ลดแรงกดดันทางการเงิน
การออมรายวัน – ออมเงินเล็กน้อยทุกวันเพื่อสร้างนิสัย และความมั่นคงในระยะยาว
ความรู้ทางการเงิน – จัดอบรมหรือเผยแพร่ความรู้เรื่องการบริหารเงิน และการลงทุนที่เหมาะสม
เข้าถึงโอกาสที่เท่าเทียม – สนับสนุนให้คนรายได้น้อยเข้าถึงแหล่งทุน หรือโครงการช่วยเหลือจากรัฐและชุมชน
เสี่ยงอย่างมีข้อมูล – หากต้องลงทุนหรือเสี่ยง ควรใช้ข้อมูลที่ถูกต้อง และประเมินความเสี่ยงอย่างรอบคอบ

โดยสรุป ทำไมความจน ถึงทำให้คนกล้าเสี่ยงมากขึ้น

จากการวิเคราะห์ ทำไมความจน ถึงทำให้คนกล้าเสี่ยงมากขึ้น เพราะรายได้ไม่พอใช้และหนี้สินสะสมทำให้ “ความเสี่ยง” ถูกมองเป็นทางรอดเดียว คนจนมักประเมินโอกาสชนะสูงเกินจริงตามทฤษฎี Prospect Theory จึงเลือกเสี่ยงแม้รู้ว่าความน่าจะเป็นต่ำ และพบว่ากลุ่มรายได้น้อยมีสัดส่วนสูงสุดในการเล่นพนันและซื้อหวย

การพนันออนไลน์ส่งผลต่อคนรายได้น้อยอย่างไร?

การพนันออนไลน์เข้าถึงง่าย ทำให้คนรายได้น้อย เสี่ยงติดพนันได้รวดเร็ว และต่อเนื่อง ส่งผลให้สูญเสียเงินทอง เวลา และโอกาสในการทำงานหรือสร้างรายได้จริง

รัฐและสังคมควรช่วยเหลืออย่างไร?

รัฐควรจัดโครงการฝึกอาชีพ และเพิ่มโอกาสเข้าถึงแหล่งทุน เพื่อสร้างรายได้ที่มั่นคง
สังคมควรสนับสนุนการให้ความรู้ทางการเงิน และสร้างพื้นที่ปลอดภัย สำหรับคนรายได้น้อย