ทำไมหวยถูกกฎหมาย ทั้งที่คือพนัน นี่ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ

Wynn
15 ก.พ. 26
16:10
65 views

ทำไมหวยถูกกฎหมาย ทั้งที่คือพนัน เพราะรัฐเป็นผู้ควบคุม ออกสลากเอง และนำรายได้เข้าคลังเพื่อนำไปใช้สาธารณะ จึงถูกจัดให้อยู่ในกรอบกฎหมาย ต่างจากการพนันทั่วไป ที่อยู่นอกการกำกับ และเสี่ยงต่อการทุจริตหรือฟอกเงิน

ภาพรวมของหวย กลไกสร้างรายได้
ความเข้าใจผิดเรื่องหวยที่ควรรู้ทัน
หวยกับบทบาทเชิงสังคมที่ถูกมองข้าม

ภาพรวมของหวย จากความหวังสู่กลไกรายได้

หวย หรือลอตเตอรี่ คือ เครื่องมือระดมเงินจากประชาชน ผ่านการเสี่ยงทาย โดยรัฐจัดการและควบคุมอย่างเป็นทางการ ปัจจุบันมีผู้ซื้อสลากในไทยมากกว่า 20 ล้านคน ต่อการออกรางวัลแต่ละครั้ง ทำให้หวย กลายเป็นกิจกรรมกึ่งสังคม ที่ผูกกับความหวังรายเดือนของผู้คน

คำถามว่า ทำไมตำรวจ ถึงไล่จับเว็บพนัน คำตอบตรงๆ คือ การพนันผิดกฎหมาย ไม่ได้อยู่ภายใต้การควบคุม และตรวจสอบของรัฐฯ ต่างจากสลากกินแบ่ง ที่รายได้กลับเข้าสู่แผ่นดิน ขณะที่ตลาดใต้ดินไม่สร้างรายได้ภาษี และเสี่ยงต่อการฟอกเงิน

หวยไทย จากแก้วิกฤตเศรษฐกิจสู่เครื่องมือรัฐฯ

หวยในไทยมีรากย้อนถึงปี พ.ศ. 2375 ในรัชกาลที่ 3 เมื่อเศรษฐกิจซบเซา ประชาชนเก็บเงินไม่ใช้ รัฐจึงตั้ง หวย ก ข เพื่อกระตุ้นการหมุนเวียนเงิน ระบบนี้ช่วยดึงเงินออกจากการฝังดิน และกลับเข้าสู่การใช้จ่ายในชุมชน

ต่อมาเมื่อเศรษฐกิจ และสังคมเปลี่ยนแปลง รูปแบบหวยพัฒนาเป็นสลากกินแบ่งรัฐบาล เพื่อการกุศล และรายได้รัฐฯ ปัจจุบันเงินรางวัล คิดเป็นประมาณร้อยละหกสิบของยอดขาย ขณะที่รายได้รัฐและค่าใช้จ่ายบริหารรวมกันราวร้อยละสี่สิบ สะท้อนบทบาทเชิงการคลังอย่างชัดเจน

ความจริง หวยคือการพนันเชิงโครงสร้างที่รัฐออกแบบ เพื่อควบคุมพฤติกรรมการเสี่ยงโชค และสร้างรายได้เข้าประเทศ แทนการปล่อยให้เงินไหลสู่ตลาดผิดกฎหมาย (30 มีนาคม 2020) [1]

เครือข่ายผู้เล่นและการปรับตัวของหวยไทย

1832–1916

หวย ก ข ถูกใช้เป็นเครื่องมือกระตุ้นเศรษฐกิจ สร้างรายได้รัฐฯ ปีละราว 20,000 บาท ก่อนถูกยกเลิกในรัชกาลที่ 6 เนื่องจากความกังวล เรื่องการหมกมุ่นของประชาชน

1917–1939

เกิดสลากเสือป่าล้านบาท และต่อมา ลอตเตอรี่รัฐบาลสยาม เพื่อระดมทุนรัฐหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง จนตั้งสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลในปี 1939 วางโครงสร้างรายได้ 60% รางวัล 28% รัฐ 9% ส่วนลดผู้จำหน่าย

1974–ปัจจุบัน

พ.ร.บ.สลากกินแบ่งรัฐบาลกำหนดสถานะรัฐวิสาหกิจ รายได้หลายหมื่นล้านบาทต่อปี สนับสนุนงบประมาณรัฐฯ ขณะเดียวกัน เครือข่ายผู้เล่นพัฒนาเป็นระบบจอง ซื้อออนไลน์ และชุมชนแลกเปลี่ยนเลขเด็ด ผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล

หวยไทยถือว่าพัฒนาไปไกล และไม่ได้เติบโตทางเดียว แต่เคยสะดุดหนักช่วงโควิด-19 เมื่อสำนักงานสลากฯ ต้องเลื่อนออกรางวัล ทำให้รายได้หายงวดละราว 1,800 ล้านบาท รวม 3 งวดสูญกว่า 5,400 ล้านบาท เงินส่งคลังลดทันที ทำให้ผลกระทบต่อแผ่นดินยิ่งขยาย ขณะที่คอหวยก็ต้องรอลุ้นอย่างหมดหวัง (1 สิงหาคม 2020) [2]

หวยถูกกฎหมาย คือเรื่องบังเอิญใช่ไหม?

คำตอบคือ ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นผลจากเหตุผลเชิงโครงสร้างหลายมิติ เช่น รัฐใช้หวยเป็นเครื่องมือควบคุมการพนัน การสร้างรายได้มหาศาลของรัฐ การควบคุมความเสี่ยงทางอาชญากรรม และการพนันที่ถูกทำให้ดูปลอดภัย โดยภาพรวมความสำคัญทางโครงสร้าง มีดังนี้

หวยยุคทักษิณ

โครงการหวยบนดิน หรือสลากเลข 3 ตัว 2 ตัว เริ่มจำหน่ายช่วงปี 2546–2549 รวม 80 งวด มียอดขายประมาณ 134,000 ล้านบาท และกำไรราว 29,000 ล้านบาท ก่อนถูกยกเลิก หลังการเปลี่ยนแปลงอำนาจรัฐ และต่อมาศาลมีคำพิพากษาลงโทษผู้เกี่ยวข้อง จากประเด็นกฎหมาย และการเงินแผ่นดิน

หวยยุค คสช.

หลังการเปลี่ยนแปลงอำนาจรัฐปี 2557 คสช. เข้าจัดโครงสร้างการบริหารสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลใหม่ พร้อมมาตรการแก้ปัญหาลอตเตอรี่ราคาเกิน 80 บาท และศึกษารูปแบบสลากใหม่เพื่อเพิ่มรายได้รัฐ ควบคุมการจำหน่าย และลดบทบาทเครือข่ายหวยใต้ดินในระบบเศรษฐกิจใต้ดิน

ที่มา: พัฒนาการ ‘หวย’ ไทย ความฝันของผู้ซื้อ แหล่งรายได้สำคัญของรัฐ (26 มิถุนายน 2019) [3]

ความเข้าใจผิดเรื่องหวยที่ควรรู้ทัน

ซื้อเยอะ โอกาสรวยเพิ่ม

โอกาสถูกรางวัลที่ 1 อยู่ที่ประมาณ 1 ใน 1,000,000 การซื้อ 10 ใบเพิ่มโอกาสเพียงเล็กน้อย แต่เพิ่มค่าใช้จ่ายทันที ผู้ซื้อเฉลี่ยใช้เงิน 200–800 บาทต่อรอบ ซึ่งสะสมปีละหลายพันบาทโดยไม่รู้ตัว

เลขดัง โอกาสออกสูงกว่า

ผลสลากกินแบ่งเป็นการสุ่ม เลขดังไม่ได้เพิ่มความน่าจะเป็น การแห่ซื้อเลขเดียวกันเพียงเพิ่มราคาตลาด เช่นเลขยอดนิยมอาจพุ่งเกิน 100–120 บาทต่อใบ

หวยคือทางลัดแก้ปัญหาเงิน

รายได้ครัวเรือนไทยเฉลี่ยประมาณ 27,000 บาทต่อเดือน หากใช้เงินซื้อหวยเกิน 5–10% ของรายได้ ถือเป็นสัญญาณความเสี่ยงทางการเงินที่ควรทบทวน

ดังนั้น หวยไม่ใช่เครื่องมือสร้างความมั่งคั่ง แต่เป็นความหวังเชิงสถิติ การตั้งงบประมาณ และรู้ความน่าจะเป็น ช่วยปกป้องเสถียรภาพทางการเงินระยะยาว

หวยกับบทบาทเชิงสังคมที่ถูกมองข้าม

หวยทำหน้าที่มากกว่าการเสี่ยงโชค มันเป็นกลไกระดมทุน ที่ช่วยสนับสนุนงบประมาณรัฐ โครงการสาธารณะ และกิจกรรมการกุศล เงินหมุนเวียนหลายหมื่นล้านบาทต่อปี ช่วยพยุงเศรษฐกิจระดับฐานราก และผู้ค้ารายย่อยกว่า 100,000 ราย

ในอีกมุมหนึ่ง หวยสะท้อนพฤติกรรมความหวังของมนุษย์ ในสังคมที่รายได้ไม่แน่นอน การซื้อสลากเดือนละไม่กี่ใบ อาจเป็นค่าความหวังทางจิตใจ คล้ายความบันเทิงราคาประหยัด หากควบคุมงบประมาณได้ ก็สามารถอยู่ร่วมกับชีวิตการเงินอย่างสมดุล

สรุป ทำไมหวยถูกกฎหมาย ทั้งที่คือพนัน?

ทำไมหวยถูกกฎหมาย ทั้งที่คือพนัน คำตอบคือ เพราะรัฐเป็นคนควบคุม ตรวจสอบ และนำรายได้เข้าสู่ประเทศ ต่างจากการพนันผิดกฎหมาย ที่สร้างความเสี่ยงทางการเงิน ลอตเตอรี่สร้างรายได้รัฐหลายหมื่นล้านบาทต่อปี และมีผู้ซื้อกว่า 20 ล้านคนต่อรอบ จึงเป็นเครื่องมือเศรษฐกิจมากกว่าการพนันทั่วไป

หวยทำให้คนจนลงจริงไหม?

คำตอบคือ ไม่จริง เพราะขึ้นอยู่กับพฤติกรรม หากใช้เงินเกิน 5–10% ของรายได้ต่อเดือน ความเสี่ยงทางการเงินจะเพิ่มขึ้น แต่การซื้อในงบจำกัด อาจเทียบเท่าความบันเทิงราคาต่ำ

หวยจะถูกยกเลิกในอนาคตหรือไม่?

โอกาสต่ำมาก เนื่องจากมีผู้เกี่ยวข้องในระบบมากกว่า 100,000 ราย และเป็นรายได้รัฐระดับหมื่นล้านบาท การเปลี่ยนแปลงจึงต้องพิจารณาผลกระทบเชิงเศรษฐกิจ และสังคมอย่างรอบด้าน