เทศกาล กับการใช้เงินของคนไทย เปลี่ยนตามยุคดิจิทัล

Wynn
28 เม.ย. 26
17:22
15 views

เทศกาล กับการใช้เงินของคนไทย เปลี่ยนตามยุคดิจิทัล คือ คนใช้เงินเร็วขึ้น ตัดสินใจไวขึ้น และจ่ายแบบไม่รู้ตัวมากขึ้น โดยแรงขับมาจาก “ช่วงเวลา + อารมณ์ + เทคโนโลยี” ที่ซ้อนกัน ทำให้พฤติกรรมการใช้จ่ายในวันหยุดต่างจากวันปกติชัดเจนแบบวัดได้จริง

คนไทยผูกพันเทศกาลมานาน และยิ่งใช้เงินมากขึ้น
ความสะดวกของระบบดิจิทัลลดการลังเลก่อนจ่าย
การแจ้งเตือนเรียลไทม์ ทำให้พลาดโอกาสน้อยลง

คนไทยผูกพันเทศกาลมานาน และยิ่งใช้เงินมากขึ้น

เทศกาลอยู่กับคนไทยมานาน ทั้งปีมีมากกว่า 10–15 ช่วงหลัก ที่กระตุ้นการใช้จ่าย เช่น สงกรานต์ ปีใหม่ และวันหยุดยาว โดยข้อมูลหลายปีพบว่า การใช้จ่ายช่วงเทศกาลเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 15–30% เทียบช่วงปกติ เพราะคน “ตั้งใจใช้เงิน” มากกว่าปกติ

เมื่อรวมกับพฤติกรรมดิจิทัล การตัดสินใจยิ่งเร็วขึ้น เช่น การเลื่อนดูมือถือช่วงพักผ่อนวันหยุด 2–4 ชั่วโมงต่อวัน ทำให้เห็นข้อเสนอซ้ำ และกดจ่ายทันทีได้ง่ายขึ้น แม้จะเป็นสิ่งที่ไม่ได้วางแผนไว้ เช่น การลองเล่น Songkran Splash Slot ที่โผล่ในฟีดโดยบังเอิญ

การจ่ายแบบไร้เงินสด ทำให้การตัดสินใจเร็วขึ้นแบบไม่รู้ตัว

การชำระเงินแบบดิจิทัลทำให้ “คิดน้อยลงก่อนจ่าย” อย่างเห็นได้ชัด ในช่วง 4–5 ปีที่ผ่านมา การใช้ PromptPay เติบโตเกือบ 40–50% และมีค่าเฉลี่ยการใช้งานใกล้ 1 ครั้ง/คน/วัน ซึ่งสะท้อนว่าการจ่ายเงินกลายเป็นเรื่อง “ปกติ” มากกว่าการตัดสินใจ

นอกจากนี้ การใช้บัตรเครดิต เดบิต และระบบผ่อนชำระก็เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ประเทศไทยยังติดอันดับต้นของโลกด้าน Mobile Banking และถูกคาดว่าอาจเข้าสู่สังคมไร้เงินสดถึง 80–90% ภายในปี 2030 ทำให้การใช้เงินในเทศกาลยิ่ง “ไหลลื่น” แบบแทบไม่ต้องหยุดคิด (30 กันยายน 2025) [1]

รีวิวและคอนเทนต์มีอิทธิพลต่อการใช้เงินมากกว่าที่คิด

ช่วงปี 2010–2015: การตัดสินใจยังพึ่ง “ปากต่อปาก” เป็นหลัก

มากกว่า 60% ของคนไทยเชื่อคำแนะนำจากคนรู้จัก การใช้เงินในเทศกาลจึงมาจากความเชื่อใจและประสบการณ์ตรง ซึ่งมักเกิดหลังจาก “คิดแล้วคิดอีก” ไม่ได้ตัดสินใจทันทีแบบยุคปัจจุบัน

ช่วงปี 2016–2020: อินฟลูเอนเซอร์ เริ่มมีบทบาท

ผู้ใช้กว่า 50–70% เริ่มตัดสินใจจากรีวิวออนไลน์ โดยเฉพาะสาย “สนุก ตลก การเงิน และสุขภาพ” ที่ครองความนิยมสูง และทำให้การใช้เงินเริ่ม “เร็วขึ้น” เพราะความรู้สึกเชื่อใจถูกย้ายจากคนใกล้ตัวไปสู่คนในหน้าจอ

ช่วงปี 2021–2026: คอนเทนต์สั้นและเรียลไทม์มาแรง

ผู้ใช้กว่า 70–80% เคยซื้อหรือจ่ายเงินหลังเห็นคอนเทนต์ไม่เกิน 24 ชั่วโมง และใช้เวลาเฉลี่ยเพียง 3–10 นาที ในการตัดสินใจ โดยเฉพาะช่วงเทศกาลที่มีคอนเทนต์ถี่ขึ้น 2–3 เท่า ทำให้ “ความอยาก” ถูกกระตุ้นซ้ำในเวลาสั้น

สิ่งที่เปลี่ยนชัดเจนคือ “ระยะเวลาตัดสินใจ” จากเดิมที่ใช้เป็นวัน กลายเป็นไม่กี่นาที และพฤติกรรมนี้ยิ่งชัดในวันหยุด ที่คนใช้เวลาอยู่กับหน้าจอมากขึ้น 20–40% ทำให้โอกาสเห็นคอนเทนต์และจ่ายเงินเพิ่มขึ้นแบบต่อเนื่อง คอนเทนต์ไม่ได้แค่โน้มน้าว แต่ “เร่งจังหวะการใช้เงิน” ให้เร็วขึ้นและถี่ขึ้น (12 พฤศจิกายน 2022) [2]

ความสะดวกของระบบดิจิทัลลดการลังเลก่อนจ่าย

ระบบชำระเงินสมัยใหม่ทำให้การซื้อขายเร็วขึ้นแบบไม่สะดุด ร้านค้าหลายแห่งเริ่มใช้ระบบรับเงินอัตโนมัติที่ติดตั้งได้ไวภายในหนึ่งวัน ช่วยลดขั้นตอน ลดความผิดพลาด และทำให้การซื้อเกิดขึ้นได้ทันที โดยไม่ต้องรอหรือคิดนาน

ในหลายประเทศที่พัฒนาแล้ว การใช้เงินสดลดลงอย่างชัดเจน เช่น บางประเทศเหลือการใช้เงินสดเพียงสัดส่วนเล็กน้อย ขณะที่เอเชียอย่างจีน การจ่ายผ่าน QR และแอปกลายเป็นเรื่องปกติแม้แต่ร้านเล็กๆ สิ่งนี้กำลังสะท้อนภาพเดียวกันในไทยแบบชัดขึ้นทุกปี (25 มิถุนายน 2024) [3]

ผ่อนก่อนคิดทีหลัง กลายเป็นเรื่องปกติในยุคดิจิทัล

การผ่อนชำระและเครดิตดิจิทัลทำให้คน “กล้าจ่าย” มากขึ้นโดยไม่รู้ตัว เพราะความรู้สึกว่าไม่ต้องจ่ายเต็มทันทีลดแรงต้านทางจิตใจลง ดังนี้

ผ่อน 0% ทำให้ตัดสินใจง่ายขึ้นจริงไหม?

คำตอบ: ใช่ เพราะผู้ใช้กว่า 40–60% ตัดสินใจเร็วขึ้นเมื่อเห็นตัวเลือกผ่อน และมีแนวโน้มใช้จ่ายสูงกว่างบเดิมประมาณ 20–30% โดยเฉพาะช่วงเทศกาลที่มีข้อเสนอจำกัดเวลา

เครดิตดิจิทัลทำให้ใช้เงินเกินตัวหรือเปล่า?

คำตอบ: มีโอกาส เพราะข้อมูลชี้ว่าเกือบ 30–50% ของผู้ใช้เคยใช้วงเงินเกินแผน และมักไม่รู้ตัวจนยอดสะสมเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะเมื่อมีการแจ้งเตือนและโปรโมชั่นซ้อนกัน

ผ่อนช่วยให้คุมเงินได้ดีขึ้นไหม?

คำตอบ: บางส่วนช่วย แต่กว่า 50% ของผู้ใช้ยอมรับว่าลืมภาระผ่อนระยะยาว และมีภาระหลายรายการพร้อมกัน ทำให้การใช้เงินในเทศกาลกลายเป็น “ภาระต่อเนื่อง” มากกว่าการใช้ครั้งเดียว

ระบบผ่อนทำให้การใช้เงิน “ง่ายขึ้นมาก” แต่ก็ทำให้คนมองภาพรวมการเงินสั้นลง หากไม่ระวังอาจกลายเป็นใช้เกินตัวแบบไม่ตั้งใจ

การแจ้งเตือนเรียลไทม์ทำให้พลาดโอกาสน้อยลง

ระบบแจ้งเตือนแบบทันที เช่น โปรลดราคา แจ้งเตือนธุรกรรม หรือแคมเปญจำกัดเวลา ทำให้คนเห็นโอกาสซ้ำในช่วงสั้นๆ เช่น ภายใน 1–3 ชั่วโมง หลังเปิดแอป และมีโอกาสตัดสินใจสูงขึ้นถึง 2–3 เท่า

เมื่อรวมกับพฤติกรรมการเช็กมือถือวันละ 80–120 ครั้ง และการใช้งานเฉลี่ย 4–6 ชั่วโมง/วัน การเห็นข้อเสนอซ้ำจึงทำให้การใช้เงินเกิดขึ้นง่ายขึ้นมาก โดยเฉพาะช่วงเทศกาลที่มีแคมเปญถี่กว่าปกติหลายเท่า

บทสรุป เทศกาล กับการใช้เงินของคนไทย

เทศกาล กับการใช้เงินของคนไทย เปลี่ยนตามยุคดิจิทัลที่ทำให้คนใช้เงินเร็วขึ้น ตัดสินใจไวขึ้น และจ่ายถี่ขึ้นจากแรงกระตุ้นหลายด้าน โดยเฉพาะเทคโนโลยี คอนเทนต์ และอารมณ์ช่วงวันหยุด ส่งผลให้การใช้จ่ายเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 15–30% และเกิดขึ้นแบบต่อเนื่อง ในช่วงเวลาเดียวกัน

จ่ายผ่านมือถือทำให้รู้สึกไม่เสียเงินจริงไหม?

บางส่วนใช่ เพราะไม่มีการจับเงินสดหรือเห็นเงิน “หายไปต่อหน้า” ทำให้สมองรับรู้ความสูญเสียน้อยลง งานศึกษาหลายชิ้นพบว่า คนมีแนวโน้มใช้จ่ายเพิ่มขึ้นราว 10–20% เมื่อจ่ายแบบดิจิทัล และตัดสินใจเร็วขึ้นถึง 2 เท่า โดยเฉพาะรายการเล็กๆ ที่เกิดซ้ำในวันเดียว เช่น อาหาร โปรโมชัน หรือความบันเทิง

เทศกาลทำให้พฤติกรรมเปลี่ยนถาวรไหม?

ไม่ถาวรทันที แต่มีผลสะสมชัดเจน เพราะช่วงเทศกาลคนใช้เงินถี่ขึ้น 20–30% และคุ้นกับการจ่ายแบบเร็วโดยไม่คิดนาน เมื่อพฤติกรรมนี้เกิดซ้ำหลายรอบในปีเดียว เช่น 3–5 เทศกาลหลัก มันจะค่อยๆ กลายเป็นนิสัยที่ติดไปในวันปกติ โดยไม่รู้ตัว