
คนใกล้ตัวเลิกพนันไม่ได้ แนะนำยังไงดี ไม่ให้สถานการณ์แย่ลง
- Good Day's
- 98 views

คนใกล้ตัวเลิกพนันไม่ได้ แนะนำยังไงดี สิ่งที่ควรแนะนำ หรือให้คำปรึกษาในขั้นแรก คือการสื่อสารที่ไม่กระแทก หรือกระตุ้นความรู้สึกของผู้ฟังมากเกินไป เพราะปัญหานี้มีรากจากกลไกทางสมอง อารมณ์ และสุขภาพจิต ที่ทำให้มองเห็นว่าการโดนตำหนิ หรือการให้เงินแก้ปัญหาอย่างเดียว ไม่เพียงพอ
- ทำความเข้าใจพื้นฐานของปัญหา
- ถ้าหาก คนใกล้ตัวเลิกพนันไม่ได้ แนะนำยังไงดี ?
ทำความเข้าใจพื้นฐานต่าง ๆ ของปัญหาติดพนัน

พื้นฐานของปัญหาการเลิกพนันไม่ได้ อยู่ที่ความอ่อนแอของนิสัย แต่เกี่ยวข้องกับกลไกทางสมอง และพฤติกรรมที่ถูกเสริมแรงซ้ำ ๆ เหมือนกับการติดเล่นเกมแล้วหาวิธีการเล่นต่าง ๆ อย่างใน การเดิมพันแบบทบเงินเพิ่ม (Martingale) ดีไหม ก่อนหน้า
เมื่อบุคคลได้รับความตื่นเต้น ความหวัง หรือความรู้สึกใกล้ชนะ สมองจะจดจำประสบการณ์นั้น และผลักดันให้กลับไปทำซ้ำ แม้ผลลัพธ์โดยรวมจะเป็นลบก็ตาม เมื่อพฤติกรรมนี้เกิดบ่อยขึ้น การตัดสินใจ จะไม่ได้อิงเหตุผล แต่ถูกขับเคลื่อนด้วยอารมณ์ ความคาดหวัง และความต้องการแก้ไขความสูญเสีย
อาการของคนติดเกมการพนัน คืออะไร?
อาการติดพนัน เป็นภาวะที่บุคคลไม่สามารถควบคุมพฤติกรรมการเล่นได้ ซึ่งเป็นช่วงของการกระทำของสิ่งมีชีวิต หรือบุคคล ต่อสภาพแวดล้อมบางอย่างแม้รู้ว่าก่อให้เกิดผลเสียต่อการเงิน ความสัมพันธ์ และสุขภาพจิต โดยองค์การจิตแพทย์อเมริกันได้จัดให้ Gambling Disorder (11 มกราคม 2026) [1]
เป็นความผิดปกติด้านพฤติกรรม ในคู่มือวินิจฉัย DSM – 5 ตั้งแต่ปี 2013 ซึ่งสะท้อนว่าปัญหานี้ ไม่ใช่เพียงนิสัยหรือความไม่มีวินัย แต่เกี่ยวข้องกับกลไกทางสมอง และรูปแบบพฤติกรรมที่ซ้ำซ้อน ความแตกต่างจากการเล่นทั่วไป จึงอยู่ที่ระดับการควบคุม ผู้ที่เล่นเพื่อความบันเทิงสามารถหยุดได้ เมื่อถึงขีดจำกัด
แต่ผู้ที่มีภาวะติดพนัน มักเล่นต่อแม้ขาดทุน หรือมีผลกระทบชัดเจน งานสำรวจสุขภาพจิตในหลายประเทศ ปี 2022 พบว่าอัตราผู้มีพฤติกรรมเข้าข่ายปัญหาพนันอยู่ 3% ของประชากรที่เป็นผู้ใหญ่ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าปัญหานี้ แม้ไม่ใช่คนส่วนใหญ่ แต่ก็มีอยู่จริง และต้องการความเข้าใจ อย่างจริงจัง
ทำไมบางคนเลิกพนันไม่ได้ แม้จะรู้ผลเสียแล้ว?
บางคนเลิกพนันไม่ได้ เพราะวงจรการให้รางวัลของสมอง ยังคงตอบสนองต่อความคาดหวัง ที่ในภาษาละตินเรียกว่า Expectare หมายถึงการรอคอยสิ่งที่ปรารถนาให้เกิดขึ้น อย่างการหวังว่าจะชนะ แม้จะเคยขาดทุนซ้ำ ๆ สมองจะหลั่งสารสื่อประสาท เมื่อมีโอกาสลุ้น (13 พฤศจิกายน 2022) [2]
ทำให้เกิดแรงผลักดันให้เล่นต่อ พฤติกรรมนี้ ถูกอธิบายในงานวิจัยด้านประสาทวิทยาหลายชิ้น หลังปี 2015 ที่พบว่าการกระตุ้นซ้ำ ๆ สามารถเสริมแรงวงจรความอยากได้ แม้ผลลัพธ์โดยรวม จะเป็นลบก็ตาม อีกปัจจัยสำคัญ คือพฤติกรรมเอาคืนเมื่อขาดทุน ซึ่งทำให้ผู้เล่นเชื่อว่าการเล่นต่อ จะช่วยแก้ปัญหาเดิม
โดยข้อมูลจากรายงาน Global Gambling Statistics ปี 2023 ระบุว่า 61% ของผู้ที่มีปัญหานี้ ยอมรับว่าเล่นต่อ เพื่อพยายามชดเชยการขาดทุน ไม่ใช่เพื่อความสนุกอย่างเดียว สิ่งนี้เชื่อมโยงกับที่กล่าวไว้ก่อนหน้า ว่าปัญหาไม่ได้อยู่ที่การเล่นเพียงครั้งคราว แต่คือการสูญเสียความสามารถ ในการหยุดเล่น
ถ้าคนใกล้ตัวเลิกไม่ได้ เราควรจะแนะนำอย่างไร?

ควรแนะนำด้วยแนวทางที่ผสม ระหว่างความเข้าใจ และการวางขอบเขตที่ชัดเจน ไม่ใช่การบังคับ หรือการตำหนิ การเริ่มต้นควรใช้การสื่อสารแบบไม่กล่าวโทษ จะเปิดพื้นที่ให้ผู้ที่ประสบปัญหาเล่าความรู้สึก และสะท้อนความห่วงใยอย่างจริงใจ
จากนั้นจึงค่อยชวนมองผลกระทบที่เกิดขึ้น อย่างเป็นรูปธรรม พร้อมเสนอทางเลือก ในการขอความช่วยเหลือ จากผู้เชี่ยวชาญ หรือระบบสนับสนุนที่เหมาะสม แนวทางนี้ สะท้อนว่าปัญหาไม่ได้อยู่ที่ความตั้งใจ เพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับวงจรพฤติกรรม และอารมณ์ เป็นหลัก
เริ่มต้นพูดคุยด้วยท่าทีไม่กล่าวโทษ และลดแรงต้าน
การเริ่มต้นพูดคุย ควรใช้ท่าทีที่เน้นความห่วงใย คือการเป็นคนเอาใจใส่ผู้อื่น หรือการเห็นอกเห็นใจผู้อื่น และอยากช่วยเหลือผู้อ่านโดยไม่กล่าวโทษ กับไม่ตั้งคำถามในลักษณะตัดสินผิดถูก เพราะผู้ที่มีปัญหาพนัน มักรู้สึกผิด และกดดันอยู่แล้ว (23 กุมภาพันธ์ 2026) [3]
หากถูกตำหนิโดยตรง จะยิ่งเพิ่มแรงต้านทางอารมณ์ แนวทางการสื่อสารเชิงสนับสนุน เช่นการสะท้อนความรู้สึก และตั้งคำถามปลายเปิด ถูกใช้ในงานบำบัดแบบ Motivational Interviewing ที่พัฒนามา ตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1980 และได้รับการยอมรับในวงการสุขภาพจิต ว่าเป็นวิธีช่วยลดแรงปฏิเสธได้
งานวิจัยด้านการสื่อสารในครอบครัว ปี 2019 พบว่าการสนทนาเชิงสนับสนุน สามารถเพิ่มโอกาสที่ผู้มีปัญหา ยอมรับความช่วยเหลือได้ 35% เมื่อเทียบกับการพูดในลักษณะตำหนิ ดังนั้น การเริ่มต้นด้วยประโยคที่สะท้อนความห่วงใย จึงมีพลังมากกว่าการกล่าวโทษ
สนับสนุนให้เข้าถึงความช่วยเหลือ จากผู้เชี่ยวชาญ
การสนับสนุนที่เหมาะสม ควรพาไปหาผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต หรือผู้ให้คำปรึกษาที่มีประสบการณ์ ด้านพฤติกรรมเสพติด เพราะการติดพนัน ถูกจัดเป็นความผิดปกติด้านพฤติกรรม ในระบบวินิจฉัยทางจิตเวช ตั้งแต่ปี 2013 การบำบัดเชิงความคิด และพฤติกรรม หรือ Cognitive Behavioral Therapy
เป็นแนวทางที่ใช้อย่างแพร่หลาย และมีงานวิจัยรองรับ รายงานทบทวนงานวิจัย ด้านการบำบัดพฤติกรรมเสพติด ในปี 2020 ระบุว่าการทำ CBT สามารถลดพฤติกรรมการพนันได้ 45% เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้รับการบำบัด การแนะนำให้เข้าถึงผู้เชี่ยวชาญ จึงไม่ใช่การผลักภาระออกไป
แต่เป็นการเชื่อมโยงไปสู่ระบบสนับสนุน ที่มีโครงสร้าง และเครื่องมือที่เหมาะสม เพื่อให้การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นอย่างยั่งยืน มากกว่าการพยายามแก้ไขกันเอง ภายในครอบครัว
สรุป คนใกล้ตัวเลิกพนันไม่ได้ แนะนำยังไงดี ?
ควรให้คำแนะนำ หรือคำปรึกษาโดยไม่ใช้คำพูดที่ดูรุนแรง การช่วยคนใกล้ตัวที่เลิกพนันไม่ได้ ไม่ใช่การควบคุมเขา แต่คือการสร้างพื้นที่ปลอดภัย สนับสนุนให้เข้าถึงความช่วยเหลือที่เหมาะสม และวางขอบเขตอย่างชัดเจน เพราะปัญหานี้ เกี่ยวข้องทั้งพฤติกรรม ความคิด และสุขภาพจิต เป็นหลัก
การติดพนัน เกี่ยวข้องกับสุขภาพจิต หรือไม่?
การติดพนันเกี่ยวข้องกับสุขภาพจิต โดยตรง เพราะเป็นภาวะที่เกี่ยวพัน กับการควบคุมแรงกระตุ้น ความเครียด ความวิตกกังวล และภาวะซึมเศร้า หลายคนใช้การพนัน เป็นวิธีหลีกหนีอารมณ์ลบ หรือปัญหาชีวิต เมื่อวงจรนี้เกิดซ้ำ สมองจะเชื่อมโยงความโล่งใจชั่วคราว ต่อการเล่นพนัน ทำให้หยุดได้ยาก
การให้เงินช่วยแก้หนี้ จากพนัน บรรเทาอะไรบ้าง?
การให้เงินช่วยแก้หนี้ อาจบรรเทาความกดดันระยะสั้น แต่หากไม่แก้ที่พฤติกรรมต้นเหตุ ก็มีความเสี่ยงจะซ้ำเติมปัญหา เพราะทำให้วงจรเล่นแล้ว มีคนช่วยรับผล ดำเนินต่อไป โดยไม่มีแรงจูงใจให้เปลี่ยนแปลง แนวทางที่ปลอดภัยกว่า คือการช่วยวางแผนจัดการหนี้ ควบคู่กับการสนับสนุนให้เข้ารับคำปรึกษา
- Tags: ความรู้ทั่วไป


