สัตว์ป่าสงวน ของไทย มรดกธรรมชาติที่กำลังหายไป

สัตว์ป่าสงวน ของไทย

สัตว์ป่าสงวน ของไทย มรดกธรรมชาติที่กำลังหายไป คือสิ่งมีชีวิตหายากที่ธรรมชาติมอบให้เรา แต่ตอนนี้กำลังเผชิญความเสี่ยงมากขึ้นเรื่อยๆ ทั้งจากการล่า การทำลายป่า และการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม หลายคนอาจเคยได้ยินชื่อ แต่ไม่เคยรู้ว่า พวกมันสำคัญกับระบบนิเวศแค่ไหน และถ้าวันหนึ่งหายไป โลกของเราจะเสียสมดุลไปมากขนาดไหน

  • สัตว์ป่าสงวน คือสัตว์หายากที่ได้รับการคุ้มครองสูงสุด
  • ส่วนใหญ่ใกล้สูญพันธุ์จากการล่าและทำลายถิ่นอาศัย
  • มีกฎหมายคุ้มครองเข้มงวด ห้ามล่าและครอบครอง

ความหมายของสัตว์ป่าสงวน ความรู้พื้นฐานที่ควรเข้าใจ

สัตว์ป่าสงวน คือ สัตว์ที่หายาก ใกล้สูญพันธุ์ หรืออาจสูญพันธุ์ไปแล้ว ที่ต้องมีกฎหมายที่เข้มงวด เพื่อป้องกันอันตรายต่อสัตว์ที่ยังเหลืออยู่ หรือซากของมัน ไม่ให้มีการซื้อขายส่งออกต่างประเทศ ความคุ้มครองนี้ครอบคลุมไปถึง ซากสัตว์ และ สัตว์ที่สูญพันธุ์ไปแล้ว เพื่อประโยชน์ในการศึกษาทางวิชาการ เป็นมรดกของชาติ และป้องกันไม่ให้มีการล่าหรือสะสมส่วนตัว

ประวัติการเปลี่ยนแปลงบัญชีพระราชบัญญัติฯ

  • รายชื่อ สัตว์ป่าสงวน ถูกกำหนดครั้งแรก ตาม พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2503 ที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อ ปี พ.ศ. 2503 มีจำนวน 9 ชนิด
  • ต่อมาในปี พ.ศ. 2535 มีการปรับปรุงและยกเลิกพระราชบัญญัติฉบับเดิม มีการตรา พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 และประกาศในราชกิจจานุเบกษา
  • และมีการตรา พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 มีการปรับปรุงและยกเลิกฉบับเดิม และประกาศในราชกิจจานุเบกษา เป็นฉบับล่าสุด ในปี พ.ศ. 2562

ที่มา: สัตว์ป่าสงวน (19 เมษายน 2026) [1]

รายชื่อสัตว์ป่าสงวน ของไทย ที่อัปเดตล่าสุด

สัตว์ป่าสงวน ของไทย

ปัจจุบันประเทศไทยมีสัตว์ป่าสงวนรวมทั้งสิ้น 21 ชนิด ยุคเริ่มต้น มีการประกาศไว้ทั้งหมด 15 ชนิด ตาม พ.ร.บ. สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 และมีการประกาศ พ.ร.บ. ฉบับใหม่ ของปี พ.ศ. 2562 และเพิ่มสัตว์ทะเลหายากอีก 4 ชนิด รวมเป็น 19 ชนิด การเพิ่มครั้งล่าสุด มีการออกพระราชกฤษฎีกาเพิ่มสัตว์ป่าสงวนอีก 2 ชนิด ทำให้ยอดรวมอยู่ที่ 21 ชนิด ในปัจจุบัน

รายชื่อสัตว์ป่าสงวน ของไทย 21 ชนิด

1. กระซู่
2. กวางผา
3. กูปรี/ โคไพร
4. เก้งหม้อ
5. ควายป่า
6. พะยูน
7. แมวลายหินอ่อน
8. แรด
9. ละองหรือละมั่ง
10. เลียงผา
11. วาฬบรูด้า
12. วาฬโอมูระ
13. วาฬสีน้ำเงิน
14. สมเสร็จ
15. สมัน
16. นกกระเรียนพันธุ์ไทย
17. นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร
18. นกชนหิน
19. นกแต้วแร้วท้องดำ
20. เต่ามะเฟือง
21. ปลาฉลามวาฬ

ที่มา: ชวนรู้จัก! สมาชิกสัตว์ป่าสงวนในประเทศไทย 21 ชนิด (26 มีนาคม 2025) [2]

กฎหมายที่ใช้ปกป้อง คุ้มครองสัตว์ป่าสงวนในไทย

กฎหมายที่ใช้ปกป้อง สัตว์ป่าสงวน ของไทย จะอยู่ภายใต้ พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 ซึ่งเป็นกฎหมายฉบับสำคัญที่ใช้ดูแล ทั้งสัตว์ป่าสงวนและสัตว์ป่าคุ้มครองโดยตรงเลย

กฎหมายนี้กำหนดชัดเจนว่า สัตว์ป่าสงวนเป็นสัตว์ที่หายาก ใกล้สูญพันธุ์ หรือมีความสำคัญต่อระบบนิเวศมากๆ ห้ามล่า ห้ามครอบครอง ห้ามค้า และห้ามทำอันตรายทุกกรณี ถ้าฝ่าฝืนถือว่ามีโทษหนัก ทั้งจำคุกและปรับจำนวนมาก เพื่อป้องกันไม่ให้สัตว์เหล่านี้สูญหายไปจากธรรมชาติ

ยังมีการตั้งเขตพื้นที่คุ้มครอง การเพาะพันธุ์เพื่ออนุรักษ์ และการทำงานของเจ้าหน้าที่พิทักษ์ป่า เพื่อช่วยดูแลและฟื้นฟูประชากรสัตว์ป่าให้กลับมาอยู่ในธรรมชาติได้มากขึ้น

โทษของการล่าสัตว์ป่าสงวน บทลงโทษหนักที่ควรรู้

โทษของการล่าสัตว์ป่าสงวนในไทย ถือว่าหนักมาก เพราะกฎหมายมองว่าเป็นการทำลายทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญ และเสี่ยงต่อการทำให้สัตว์หายไปจากโลกเลย ตาม พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 หากมีการล่า ครอบครอง หรือค้าสัตว์ป่าสงวน

จะมีโทษทั้งจำคุกและปรับ โดยโทษจำคุกอาจสูง 3-15 ปี และค่าปรับอาจแตะหลักแสนถึงหลักล้านบาท ขึ้นอยู่กับความร้ายแรงของการกระทำ รวมถึงถ้าเป็นการกระทำเป็นขบวนการหรือเกี่ยวข้องกับการค้า โทษจะยิ่งหนักขึ้นอีก

นอกจากโทษทางกฎหมายแล้ว ยังมีผลกระทบทางอ้อมที่สำคัญมาก เช่น ทำให้ระบบนิเวศเสียสมดุล สัตว์บางชนิดอาจสูญพันธุ์ และกระทบต่อความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศในระยะยาว

ความต่างระหว่างสัตว์ป่าสงวน กับสัตว์ป่าคุ้มครอง

สัตว์ป่าสงวน คือสัตว์ป่าที่หายากที่สุด และมีความเสี่ยงใกล้สูญพันธุ์สูงมาก รัฐจึงให้การคุ้มครองเข้มงวดที่สุด ห้ามมีการล่า ห้ามครอบครอง ห้ามค้า ห้ามทำอันตรายทุกกรณี เป็นกลุ่มที่ห้ามยุ่งเลยเด็ดขาด

สัตว์ป่าคุ้มครอง คือสัตว์ที่ยังพบได้มากกว่าสัตว์ป่าสงวน แต่ก็ยังต้องได้รับการดูแล ห้ามให้มีการล่าในธรรมชาติ เว้นแต่ได้รับอนุญาต ห้ามครอบครอง/ค้า ถ้าจะทำต้องมีใบอนุญาต บางกรณีสามารถเพาะพันธุ์ได้ ภายใต้กฎหมาย คือยังพอจัดการได้แต่ต้องควบคุม

ชนิดของสัตว์ป่าสงวนของไทย เปิดโลกสัตว์หายาก

มาดูลักษณะของชนิดของสัตว์ป่าสงวน ที่อยู่ในกลุ่มสัตว์หายาก ที่มีความสำคัญต่อธรรมชาติ และกำลังเผชิญความเสี่ยงสูญพันธุ์มากขึ้นในปัจจุบัน

1.พะยูน หรือ หมูน้ำ
เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่อาศัยอยู่ในน้ำ มีลำตัวเพรียวรูปกระสวย หางแยกเป็นสองแฉกขนานกับพื้น ไม่มีครีบหลัง มีริมฝีปากบนหนา ลักษณะเหลี่ยมคล้ายจมูกหมู มีการเปลี่ยนสีตามวัย ตัวอ่อนจะมีสีออกขาว ส่วนตัวเต็มวัยจะมีสีชมพูแดง

พบได้น้อยมาก มักอยู่รวมกันเป็นกลุ่มเล็กๆ หรืออยู่โดดเดี่ยว เป็นสัตว์ป่าสงวนของประเทศไทย ที่ได้รับการคุ้มครองในระดับสากลโดยอนุสัญญา CITES อยู่ใน Appendix

2.แมวลายหินอ่อน
เป็นแมวป่าขนาดกลาง น้ำหนักตัวเมื่อโตเต็มที่ประมาณ 4-5 กิโลกรัม หูเล็กมนกลมพร้อมจุดด้านหลังหู หางยาวหนาเป็นพวงเด่นชัด ขนสีน้ำตาลอมเหลือง มีลายคล้ายหินอ่อนตามตัว มีจุดดำที่ขาและหาง เท้ามีพังผืดระหว่างนิ้ว และมีปลอกเล็บสองชั้นที่สามารถเก็บเล็บได้มิดชิด

3.แรด
เป็นสัตว์กีบ มีเล็บ 3 เล็บทั้งเท้าหน้าและหลัง ผิวหนังหนา มีขนแข็งขึ้นห่างๆ สีเทาดำ มีรอยพับของหนัง 3 รอย บริเวณหัวไหล่ ด้านหลังขาหน้า และด้านหน้าขาหลัง ตัวผู้จะมีนอเดียว ยาวไม่เกิน 25 เซนติเมตร ส่วนตัวเมียจะมีเพียงปุ่มนูนขึ้นมาเท่านั้น

4.ละองหรือละมั่ง
เป็นกวางขนาดกลาง ใหญ่กว่าเนื้อทรายแต่เล็กกว่ากวางป่า มีความสูงที่ไหล่ประมาณ 1.2–1.3 เมตร น้ำหนักตัวประมาณ 100–150 กิโลกรัม มีขนสีน้ำตาลแดง ตอนเด็กจะมีจุดสีขาวตามตัว เมื่อโตขึ้นจุดจะจางลงในตัวเมีย ส่วนตัวผู้จุดจะหายไปและมีขนคอยาวกว่าปกติ

มีลักษณะพิเศษต่างจากกวางชนิดอื่นในไทย คือกิ่งรับหมา กิ่งเขาที่ยื่นออกมาด้านหน้า จะโค้งต่อเนื่องไปทางด้านหลัง โดยลำเขาไม่ทำมุมหัก เหมือนกวางชนิดอื่น

ที่มา: สัตว์ป่าสงวนในประไทยไทย (สืบค้นเมื่อ 26 เมษายน 2026) [3]

หน่วยงานที่เป็นผู้รับผิดชอบ ดูแลสัตว์ป่าสงวน

หน่วยงานหลักที่ดูแลสัตว์ป่าสงวนในไทยคือ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เป็นหน่วยงานหลัก ในการดูแลสัตว์ป่าสงวน มีหน้าที่หลักคือ ออกกฎหมายและบังคับใช้เกี่ยวกับสัตว์ป่า ดูแลเขตอุทยานแห่งชาติและเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ป้องกันการล่าสัตว์และการค้าสัตว์ป่า ทำงานอนุรักษ์และเพาะพันธุ์สัตว์หายาก

เหตุผลที่ต้องอนุรักษ์สัตว์ป่าสงวน เพื่อรักษาธรรมชาติ

การอนุรักษ์สัตว์ป่าสงวนมีความสำคัญมาก เพราะสัตว์เหล่านี้เป็นทรัพยากรธรรมชาติที่หายากและมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ หากปล่อยให้ลดจำนวนลงเรื่อยๆ อาจทำให้สูญพันธุ์ไปจากโลกอย่างถาวร เช่น วาฬสีน้ำเงิน สัตว์สงวน ที่มีบทบาทสำคัญต่อระบบนิเวศทางทะเลและเป็นหนึ่งในสัตว์ที่หายากมาก

และสัตว์ป่าบางชนิด ยังมีบทบาทสำคัญ ในการควบคุมประชากรสัตว์ชนิดอื่น การกระจายเมล็ดพันธุ์พืช และการรักษาความสมดุลของป่าและแหล่งน้ำ การอนุรักษ์สัตว์ป่าสงวนจึงเป็น การรักษาความสมดุลของธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เพื่อให้ระบบนิเวศยังคงสมบูรณ์และส่งผลดีต่อมนุษย์ในระยะยาว

สรุป สัตว์ป่าสงวน ของไทย สมบัติล้ำค่าที่ยังเหลือวันนี้

สัตว์ป่าสงวน ของไทย ก็คือสัตว์หายากที่รัฐให้การคุ้มครองอย่างเข้มงวด เพราะมีจำนวนลดลงเรื่อยๆ และเสี่ยงจะสูญพันธุ์จากทั้งการล่า และการทำลายถิ่นที่อยู่ธรรมชาติ สัตว์กลุ่มนี้ถือว่ามีความสำคัญมากต่อระบบนิเวศ ถ้าหายไปจะส่งผลกระทบต่อความสมดุลของธรรมชาติในภาพรวม เราจึงต้องช่วยกันอนุรักษ์และปกป้อง ไม่ให้สัตว์เหล่านี้หายไปจากประเทศไทย

สัตว์ป่าสงวนของไทย มีทั้งหมดกี่ชนิด?

ตอนนี้ประเทศไทยมี สัตว์ป่าสงวนทั้งหมด 21 ชนิด ตามกฎหมายที่ประกาศใช้ล่าสุด เป็นสัตว์ที่หายากมากและใกล้สูญพันธุ์ ที่ถูกคุ้มครองแบบเข้มงวด ห้ามล่า ห้ามครอบครอง และห้ามค้าทุกกรณี เป็นกลุ่มสัตว์ที่รัฐพยายาม ปกป้องอย่างเคร่งครัดที่สุด เพราะถ้าหายไปก็อาจไม่กลับมาอีกแล้ว และแต่ละชนิดก็มีความสำคัญต่อระบบนิเวศของไทยมากๆ ด้วย

เราสามารถเลี้ยง สัตว์ป่าสงวนได้ไหม?

สัตว์ป่าสงวน ไม่สามารถเลี้ยงได้ เพราะเขาเป็นสัตว์ที่ได้รับการคุ้มครองตามกฎหมายแบบเข้มงวดมาก ห้ามล่า ห้ามครอบครอง และห้ามนำมาเลี้ยงทุกกรณี ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลอะไร เพราะถ้าเอามาเลี้ยงจะถือว่าผิดกฎหมายทันที และมีโทษทั้งจำคุกและปรับด้วย ต้องอยู่ในธรรมชาติหรืออยู่ในการดูแลของหน่วยงานรัฐเท่านั้น ไม่สามารถเอามาเป็นสัตว์เลี้ยงเหมือนสัตว์ทั่วไปได้

Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
ข้อมูลผู้เขียน

แหล่งอ้างอิง